• Zapobieganiu skutkom klęsk żywiołowych, szczególnie trzęsień ziemi (patrz poniżej)
• Pomocy technicznej poprzez przekazywanie polskich doświadczeń w zakresie zapobiegania skutkom klęsk żywiołowych, rozwoju systemu oświatowego, samorządności.

• Budowa pilotażowego systemu zawiadamania ludności o zagrożeniu klęskami żywiołowymi (2011) - projekt w realizacji.
• Budowa sieci komputerowej dla szkół w Duszanbe (2010) - projekt zakończony
• Edukacja młodzieży szkolnej w zakresie zapobiegania skutkom klęsk żywiołowych (2009) - projekt zakończony

• Wykorzystanie technologii GIS dla wsparcia koordynacji działań pomocowych w Tadżykistanie (2009) - projekt wolontariatu zagranicznego, zakończony

   

• Wsparcie tadżyckich zespołów regowania kryzysowego i Obrony Cywilnej (2008) - projekt akończony

Zagrożenie kataklizmami

Do najczęściej spotykanych katastrof w Tadżykistanie należą lawiny, osuwanie się ziemi, powodzie, susze oraz trzęsienia ziemi.

Pierwszym czynnikiem powodującym klęski żywiołowe w Tadżykistanie są niewątpliwie wstrząsy sejsmiczne, związane z wypiętrzeniem się pokrywających ten kraj gór: Ałtaju i Pamiru. Znaczące trzęsienia ziemi, które nawiedziły Tadżykistan to:

• Październik 1907 roku – trzęsienie ziemi o sile 7,2 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć ok. 12 tys. osób,
• Lipiec 1949 – trzęsienie ziemi o sile 7,6 stopnia w skali Richtera spowodowało osunięcie się ziemi, zniszczenie 33 wsi i śmierć od 12 do 28 tys. osób,
• Grudzień 1983 – trzęsienie ziemi o sile 5,9 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 12 osób,
• Październik 1985 - trzęsienie ziemi o sile 5,8 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 29 osób,
• styczeń 1989 - trzęsienie ziemi o sile 5,8 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 274 osób,
• kwiecień 1991 – trzęsienie ziemi o sile 5,5 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 24 osób,
• styczeń 2002 - trzęsienie ziemi o sile 5,2 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 3 osób,
• lipiec 2006 - trzęsienie ziemi o sile 5,2 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 3 osób,
• lipiec 2007 - trzęsienie ziemi o sile 5,2 stopnia w skali Richtera spowodowało śmierć 3 osób,
• ostatnie większe trzęsienie ziemi w Tadżykistanie miało miejsc 1 września 2008 roku na pograniczu Tadżykistanu, Uzbekistanu i Afganistanu o sile 5,4 stopnia w skali Richtera.

Większość z pojedynczych katastrof powoduje tzw. kaskadowe katastrofy np. trzęsienie ziemi dodatkowo wywołuje lawinę zwiększając straty i zagrożenie oraz komplikując operacje niesienia pomocy czy ewakuacji.

Drugim typem klęsk żywiołowych są powodzie i osunięcia się ziemi, które występują najczęściej w okresie roztopów wiosennych. Największe powodzie, które nawiedziły Tadżykistan w ostatnich latach miały miejsce w 1998 roku i spowodowały śmierć 255 osób. Nagłe intensywne opady mogą też powodować osunięcia się ziemi w górach. Dla przykładu, osunięcia się ziemi po ulewnych opadach w górach Pamiru w 1992 roku spowodowały śmierć około 200 osób. W zimie dużym zagrożeniem są lawiny – w latach 2003-2006 w wyniku lawin zginęło 46 osób, zaś lawiny podczas zimy 2007-2008 zablokowały główną drogę łączącą wschodni i zachodni Tadżykistan.

Tadżykistan jest także regularnie nawiedzany przez susze, mające katastrofalne skutki dla miejscowego rolnictwa. Południowego republiki ZSRR były nawiedzane przez susze w latach 1921, 1939, 1948, 1951, 1957, 1975 oraz już po uzyskaniu przez te kraje niepodległości w 1995 roku. W latach 2007-2008 susza nawiedziła szeroki obszar Azji, ciągnący się od Libanu i Syrii na zachodzie po Tadżykistan i północny Afganistan na zachodzie. W wielu krajach susza ta trwa już drugi rok, ze względu na brak opadów podczas zimy 2008-2009. Susza w Tadżykistanie w roku 2008 była tak dotkliwa, że ludność wielu wsi na północy kraju musiała się przenieść do innych okolic ze względu na wyschnięcie miejscowych studni. Bardzo ciężka zima 2007/2008 oraz susza w lato 2008 roku spowodowały znaczący spadek zbiorów podstawowych produktów rolnych a przez to – dramatyczny wzrost cen podstawowych produktów żywnościowych (o ok. 50%). Podwyżki te miały szczególnie ciężkie skutki w kraju, gdzie aż 53% ludności żyje poniżej 1,33 USD dziennie. W październiku 2008 roku ONZ wystosował międzynarodowy apel (Tajikistan Humanitarian Food Security Appeal 2008-2009) o wsparcie projektów dożywiania ludności oraz odbudowy rolnictwa w wysokości 35 mln USD.

Na występowanie klęsk żywiołowych mają także wpływ zmiany klimatyczne, związane z procesem tzw. globalnego ocieplenia. Lodowce w górach Pamiru, będące źródłem wody dla największych rzek Pamiru i Azji Środkowej, szybko topnieją. Według władz tadżyckich, powierzchnia lodowca Fedczenko w Pamirze skurczyła się o 30-35%, zaś w północnym Afganistanie – aż o 40-60%! Grubość lodowców Zerawszan i Fedczenko w Pamirze zmniejszyła się w latach 1940-2000 odpowiednio o 2 i 1 km. Dużym niebezpieczeństwem są osunięcia się ziemi lub lodu do górskich jezior, które mogą powodować nagłe i niezwykle katastrofalne powodzie.

Zagrożenie klęskami żywiołowymi jest w Tadżykistanie idzie ramię w ramię ze słabością wielu elementów administracji państwowej, które często nie mają środków i zdolności wdrożeniowych do koordynowania akcji pomocowej w przypadku dużych kataklizmów. Po rozpadzie Związku Radzieckiego i odzyskaniu niepodległości Tadżykistan stanął przed poważnymi problemami natury ekonomicznej i społecznej. Wojna domowa w latach 90-tych dodatkowo te sytuacje skomplikowała hamując poważnie rozwój kraju. Większość struktur stworzonych za czasów ZSSR uległo rozkładowi lub zostało reorganizowanych, spieniając wymogi nowego ustroju i państwa. Dochód narodowy kraju spadł w roku 1997 do 30% poziomu z roku 1991, lecz od tego pory odnotowuje powolny wzrost (w 2006 wynosił on ok. 70% poziomu z roku 1991). W 2008 roku PCPM przeprowadził w Tadżykistanie projekt wsparcia merytorycznego i materialnego organizacji obrony cywilnej, o którym więcej poniżej.